Overige vijverbeestjes

Sommige dienen slechts als voedsel, maar zijn beslist niet allemaal onbeduidend!

kokerjufferKokerjuffers zijn de larven van verschillende soorten schietmotten. Ze worden kokerjuffers genoemd omdat ze kokertjes bouwen om in te schuilen en om zuurstofrijk water rond te pompen. De vorm en samenstelling van de kokers is afhankelijk van de betreffende soort. De kokers kunnen uit plantenmateriaal en/of overblijfselen van waterdieren bestaan, maar ook uit zandkorrels en kiezelsteentjes en allerlei combinaties van materialen. Er zijn ook soorten die netten in het water bouwen om prooi te kunnen vangen. Onder de kokerjuffers bestaan zowel planteneters, rovers op kleine waterdiertjes als aas- en afvaleters.

tubifexTubifex is een geslacht van borstelwormen waarvan groepsnaam eigenlijk slingerwormen is. Ze komen over de hele wereld voor en leven op de bodem van zoet water zoals rivieren, meren, sloten en vijvers. De bekendste soort is Tubifex, een rood wormpje dat ook wordt gekweekt en verkocht als levend, ingevroren of gedroogd visvoer. De rode kleur dankt Tubifex aan de aanwezigheid van hemoglobine in het lichaam, waardoor het ook kan leven in zuurstofarme en vervuilde omstandigheden. Op de bodem van vervuilde biologische filters ontstaat daardoor soms ook spontaan een kolonie Tubifex. Omdat de herkomst van in de handel gekochte Tubifex niet altijd duidelijk is, is het verstandig om als visvoer alleen de gedroogde en bevroren soorten te nemen. Of op zijn minst de levende een poosje grondig te spoelen met schoon water alvorens ze aan de vissen te voeren. Slingerwormen leven in de modderbodem, in eigengemaakte met slijm beklede gangetjes. Bij gevaar trekken ze zich helemaal in deze gangen terug maar normaal steekt een deel van de worm eruit en maakt een slingerende beweging om zwevende voedseldeeltjes uit het water te kunnen filteren.

watervlooienWatervlooien worden tot het zoöplankton gerekend. Watervlooien komen in allerlei watertypen voor en voeden zich door het water te filteren en het daarin voorkomende voornamelijk plantaardige voedsel te consumeren.  Daarvoor zwemmen ze met behulp van hun roeipoten schokkerig door het water net onder de oppervlakte. Watervlooien planten zich het grootste deel van het jaar ongeslachtelijk voor. Het gaat dan steeds om vrouwelijke exemplaren. Wanneer de omstandigheden ongunstig worden, worden er pas mannetjes gemaakt en eitjes bevrucht. Watervlooien zijn een belangrijke voedselbron voor de meeste jonge soorten vis, en soms ook voor volwassen exemplaren. Watervlooien worden dan ook volop gekweekt als natuurlijk en levend voedsel voor vissen. Om de houdbaarheid te vergroten worden ze vaak gedroogd en of ingevroren. Het is echter beslist onverstandig om zelf levende watervlooien te vangen in de vrije natuur. Met de vangst neemt u namelijk meestal onbedoeld ook ongewenste parasieten en ziektekiemen mee.
Ook voor veel salamanders en libellen- en jufferlarven enz. zijn watervlooien een belangrijke voedselbron . Tot slot, indien aanwezig in grote getale,  kunnen watervlooien een bijdrage leveren aan het helder houden van water.  Ze eten namelijk grote hoeveelheden zweefalgen.

waterspinDe waterspin is een fijn behaarde spin van 1-1,5 cm die in Nederland en België voorkomt. Andere benamingen zijn duikerspin of duikersklokspin. Ze zijn leverkleurig tot zwart en leven onder water van kleine kreeftachtigen, kikkervisjes, visjes, wormen en met name keverlarven waar 's nachts op wordt gejaagd; overdag hangt het dier ondersteboven in de duikersklok waar het langskomende prooien aanvalt. De waterspin heeft een unieke manier gevonden om altijd onder water te kunnen blijven. De spin maakt onder water een tent-achtig web dat fijnmazig genoeg is om lucht vast te houden; als deze 'tent' met lucht wordt gevuld ontstaat een luchtbel oftewel een "duikersklok". De gevederde haartjes op het achterlijf en de poten van de waterspin kunnen lucht vasthouden, doordat ze naar het lijf toe zijn gekromd. Door het achterlijf boven water te steken en de lucht die in de haren wordt vastgehouden onder het 'web' van zich af te strijken, wordt de klok met lucht gevuld. Nadat de spin 4 à 6 keer naar de oppervlakte is geweest, is de duikersklok voldoende met lucht gevuld. In deze luchtbel zit de spin ondersteboven te wachten tot er een prooi voorbij komt. Waterspinnen hebben krachtige kaken waarmee ze prooien groter dan zichzelf kunnen doden. De beet is zeer giftig en voor de mens uitermate pijnlijk, maar niet gevaarlijk. Waterspinnen komen algemeen voor in stilstaand, niet-vervuild water met liefst niet te veel waterplanten. De spinnen zijn niet zeldzaam, en ook makkelijk thuis in een aquarium te houden. Dan is ook de prachtige zilver-achtige luchtbel op de rug en poten mooi te bekijken.

watermijtDe rode watermijt is de meest voorkomende onder de vele soorten watermijten. Een diertje iets groter dan een millimeter en het lijkt op een bewegend rood puntje. Het voedsel van de watermijt bestaat vrijwel alleen uit watervlooien. Watermijten zelf zijn niet lekker als voedsel voor gewervelde dieren zoals vissen en salamanders.
Ze scheiden namelijk een stof af waardoor hij meteen weer wordt uitgespuugd. Ongewervelde dieren en andere waterinsecten lijken zich hier echter weinig van aan te trekken. De zeer kleine larven van de watermijt leven de eerste tijd als parasiet op andere waterinsecten.  (Foto van Jaap Cost Budde)

waterpissebed

 


 

De waterpissebed, ook wel waterezeltje of waterluis genoemd, is een kleine kreeftachtige.  De pissebed wordt tot 25 millimeter lang en heeft een bruine kleur. Het lichaam draagt zeven paar poten en een paar antennes. Sommige exemplaren hebben minder of afwijkende poten, deze zijn afgerukt en groeien weer aan. Het lichaam is wat platter dan bij de op het land levende soorten. Het waterezeltje is een van de weinige soorten pissebedden in Nederland en België die niet op het land leeft maar in zoet water in sloten, rivieren en kanalen. De pissebed leeft van organisch materiaal op de bodem van het water en is een typische afvaleter die in grote hoeveelheden kan voorkomen. De pissebed prefereert stilstaand tot zwak stromend water en houdt zich vaak op onder stenen of in waterplanten. Belangrijke vijanden zijn vissen en met name in water levende insecten zoals de larven van libellen en de larven van waterkevers.

rattestaartlarveDe rattenstaartlarve is de larve van een blinde bij. De blinde bij is geen bij en kan ook niet steken maar is een goed gecamoufleerde  zweefvlieg. De rattenstaartlarve is in totaal ca. 5 cm. lang, is bruinbeige en heeft een opvallend lange staart. Deze staart is in feite een telescopisch uitschuifbare ademhalingsbuis. Ingetrokken is hij ca. 3 cm. lang en volledig uitgeschoven kan hij een lengte halen tot wel ca. 15 cm! Door deze lange ademhalingsbuis is de rattenstaartlarve in staat om ook in ondiepe, stilstaande, zuurstofarme en zelfs vervuilde wateren te leven. Het menu van dit diertje bestaat voornamelijk uit rottend organisch materiaal dat hij zoekt in de modder op de bodem, daarnaast wordt plankton en ander zwevende deeltjes gegeten. In het voorjaar kruipt de larve op de kant om te verpoppen tot een nieuwe zweefvlieg.