Libellen, waterjuffers en muggen

Onderwaterrovers en bloedzuigers bevinden zich graag bij en in uw vijver!

libellewaterjufferDe libelle en de waterjuffer zijn directe familie van elkaar.
Libellen zijn ongelijkvleugelig, de achtervleugels zijn breder dan de voorvleugels en waterjuffers zijn gelijkvleugelig. Verder is het onderscheid gemakkelijk te maken als de vleugels in rust zijn, de waterjuffer vouwt zijn vleugels samen achter zijn rug, de libel spreidt ze juist uit. Ook zijn libellen in het algemeen groter (3-8,5 cm) dan de waterjuffers (2,5-5 cm) die fijner gebouwd zijn. Met name het achterlijf van een waterjuffer is dun en rond, van libellen is het dikker en vaak afgeplat. Verder is een libel van een waterjuffer te onderscheiden doordat de ogen van de libel relatief veel groter zijn en dichter bij elkaar staan. In Nederland en België zijn ongeveer 50 soorten libellen en 25 soorten waterjuffers te vinden, dit in diverse mooie  felle kleuren.
Als er bevruchting heeft plaatsgevonden, worden door het vrouwtje de eitjes afgezet met haar legapparaat, waarbij het vaak voorkomt dat ze nog steeds vastgehouden door het mannetje dat haar heeft bevrucht. Het afzetten gebeurt bij enkele soorten door met een legboor gaatjes te maken in waterplanten, waarin de langwerpige eitjes worden gestopt. Bij andere soorten vindt afzet van ronde eitjes plaats in de modder, net onder het wateroppervlak of door verstrooiing over het water.

 

libelle larveLibelle larven worden tot ongeveer 5 cm lang en hebben een vrij breed achterlijf met een kroontje aan het eind. Dit orgaan dient zowel voor de ademhaling als voor de voortbeweging. Het betreft een soort 'straalaandrijving', ze pompen water naar binnen en persen dit door hun achterkroon weer naar buiten waardoor ze vooruit schieten. waterjuffer larveLarven van waterjuffers zijn ca. 2 cm lang, slanker en hebben drie veerachtige ademhalingskieuwen aan het achtereind waarmee ze ook zwemmen door ermee te slingeren. De larven van libellen verblijven van een paar maanden tot vijf jaar onder water, larven van juffers van enkele weken tot een maand. Ze zijn beide zeer vraatzuchtige roofdieren en jagen op alle kleine waterdiertjes. Van de libellenlarven is bekend dat ze ook grotere prooien aanvallen zoals kleine visjes. Ze doen dit met een zogenaamd vangmasker, een verlengde onderlip die gebruikt wordt als grijporgaan en zeer snel uitgeklapt kan worden. De larven zelf worden gegeten door vissen, kikkers, waterinsecten en door grotere soortgenoten. Na een aantal stadia van vervelling, kruipen de larven uit het water omhoog langs bijvoorbeeld een bladstengel en begint de zogenaamde uitsluiping. Dit is het laatste stadium dat meerdere weken kan duren voordat er een prachtige nieuwe libel of waterjuffer uit het verdroogde omhulsel tevoorschijn komt.

muggenlarven met een pop in het middenMuggen verkeren graag in de buurt van de vijver doordat ze hierin hun eitjes leggen en de muggenlarven erin opgroeien. Uit de in het water gelegde eitjes komen zwarte of bruine muggenlarven tevoorschijn. Muggenlarven filteren kleine eencellige algjes en diertjes uit het water en vormen zelf een belangrijke bron van voedsel voor andere diertjes en vissen. De meeste bevinden zich direct onder het wateroppervlak omdat hier het meeste zonlicht en de grootste concentratie zuurstof aanwezig is. Alleen als ze gestoord worden, duiken ze al kronkelend naar de diepte.

rode muggenlarven of bloedwormenRode muggenlarven zijn afkomstig van de dansmug en worden ook wel bloedwormen genoemd. Deze leven op de bodem van de vijver, in het bodemslib. De rode kleur danken ze aan een zuurstofbindende stof in hun lichaam, die van pas komt omdat er op de bodem minder zuurstof is. Ze komen slechts af en toe omhoog gekronkeld om adem te halen. Rode muggenlarven leven van dood organisch materiaal en komen daarom soms ook voor op de bodem van (slecht onderhouden) biologische filters. Alle muggenlarven worden graag gegeten door veel insecten en de larven ervan, vissen, amfibieën en andere dieren en worden daarom ook speciaal gekweekt en als visvoer verkocht, zowel gedroogd als levend.


levenscyclus muggen

 

 

In de cyclus van ei tot volwassen mug is er na het stadium van larve ook nog het stadium van verpopping.
Ook deze muggenpoppen met een gekromd staartje aan een dikke kop, vindt u regelmatig in vijver terug.

 

 

 


kriebelmugDe kriebelmug komt meer voor in delen van Amerika, Afrika en mediterrane landen en is gelukkig veel minder algemeen in onze koelere streken, maar het is wel een insect om terdege rekening mee te houden. Een kriebelmug is eigenlijk geen echte mug maar een ondersoort daarvan. Er zijn enkele honderden soorten waarvan in Nederland en België maar 5 soorten voorkomen. De kriebelmug is zwart tot donkergrijs van kleur, zijn lichaam is gedrongen met een klein bocheltje en hij heeft tamelijk brede vleugels. Als u gebeten wordt door een steekmug dan houdt u er hooguit een jeukend bultje op uw huid aan over, bij een beet van de kriebelmug gaat het er een stuk ruiger aan toe. De vrouwtjes van de kriebelmug beschikken over een venijnige bek met zaagtandjes waarmee ze een behoorlijke wond in de huid kunnen veroorzaken. Bij het bijten en opzuigen van het bloed van een zoogdier, gebruikt ze een mengsel van een verdovingsstof, een anti-stollingsmiddel en een middel dat de bloedvaten verwijdt. Het leed kan dus geschiedt zijn voordat er ook maar iets van wordt gemerkt en een flinke allergische reactie en of ontsteking kan het gevolg zijn. Er zijn gevallen bekend in West-Europa waarbij vee is gestorven als gevolg van beten van kriebelmuggen. Daarnaast staat de kriebelmug erom bekend, met name in de Afrikaanse landen, dat hij een parasiet kan verspreiden kan die de zogeheten rivierblindheid veroorzaakt. Het is niet voor niets dat er aan de kriebelmug, of Black Fly in het Engels, net als aan de malariamug jaarlijks een wereldwijd symposium wordt gewijd.

larven van kriebelmug op watervalDe kriebelmug legt haar eitjes op waterplanten en eenmaal uitgekomen, klimmen de zwarte larven massaal naar een plek met snelstromend water waar ze zich vasthechten met hun achterlichaam. In dit snelstromende water, filteren ze met hun vorkachtige monddeel al waaierend voedseldeeltjes uit het water. Plekken zoals bijvoorbeeld een waterval zijn hierbij favoriet. Het is dan ook vaak op een waterval bij onze vijver dat wij deze larven ook in onze contreien aantreffen. Het beste dat u kunt doen is om de larven zeer regelmatig van de waterval in de vijver vegen met een borstel, waarna de larven met graagte door de vissen zullen worden opgegeten.

 

 

 

Kriebelt het bij u al om naar de pagina over waterslakken en andere schelpdieren te gaan?